Bir GES sahasında rüzgâr yönü verisi pek çok kararın arka planında durur. Panellerin rüzgârla ne kadar soğuduğunu yorumlarken de, fırtına yaklaşırken tracker’ları güvenli konuma alırken de bu veriye bakarsınız. Kışın ise işler değişir. Hava donma noktasına yaklaşıp nem yoğunlaştığında kanat buz tutar ve olduğu yerde kalır. İşin can sıkıcı tarafı, sensörün bu sırada susmamasıdır: sinyal gelmeye devam eder, ama gelen değer donmuş kanadın gösterdiği sabit ve yanlış bir yöndür. SEVEN 3S-WD-MB-H Isıtmalı Rüzgâr Yön Sensörü bu soruna karşı geliştirildi. İçindeki ısıtıcı ve sıcaklık kontrolü kanadın donmasına izin vermiyor; böylece ölçüm kış boyunca kesilmeden sürüyor.

Şekil 1 – 3S-WD-MB-H Isıtmalı Rüzgâr Yön Sensörü
Rüzgâr Yön Ölçümü Neden Önemlidir?
Rüzgâr yön sensörü, esen rüzgârın tipi konusunda bilgi verir. 20m/s esen bir rüzgâr eğer güneyden esiyorsa panelleri ısıtıcı bir etki yaparken kuzeyden esiyorsa panelleri soğutan bir etkisi olur. Eğer panel sıcaklığı şiddetli bir rüzgâr olmasına rağmen artıyorsa bu durumda rüzgârın yönüne bakılır. Eğer rüzgâr güneyden esiyor ise bu normaldir. Ama kuzeyden esiyorsa bu durumda panelde bir sorun olabilir. Yapısı basittir: bir gövde ve rüzgârla dönen bir kanat. 3S-WD-MB-H’de kanadın konumu temassız bir Hall Etkisi sensörüyle okunuyor. Birbirine sürtünen parça olmadığı için aşınma da az oluyor. Ölçüm 0–359,9° arasında, 0,1° çözünürlükle yapılıyor. GES tarafında bu verinin birkaç somut kullanımı var. Rüzgârın paneli ne kadar soğuttuğunu ve bunun verime etkisini anlamak bunlardan biri. Fırtına sonrası oluşan hasarı garanti sürecinde belgelemek bir diğeri. Buna IEC 61724-1:2021’e uygun performans izlemesi de eklenince, yön verisindeki tek bir kesintinin bütün zinciri neden zayıflattığı daha kolay anlaşılıyor.
Buzlanma Rüzgâr Yön Sensörünü Nasıl Etkiler?
Hareketli parçası olan her mekanik sensörün zayıf noktası buzdur. Sıcaklık 0 °C’nin altına inip bağıl nem yükseldiğinde kanadın yüzeyinde ve yatakta buz ya da kırağı birikir. Sonuç tahmin edileceği gibi: kanat artık serbestçe dönmez. Hafif rüzgârda hiç kıpırdamaz, sert rüzgârda ise geç ve yanlış tepki verir. Bizce asıl tehlikeli olan kısım şu: sistem, donmuş kanadın gösterdiği değeri doğru veri sanıp kaydetmeye devam eder ve çoğu zaman kimse bir şeylerin ters gittiğini fark etmez. Aşağıdaki grafikte buzlanma eğiliminin hangi sıcaklık ve nem aralığında arttığını görebilirsiniz.

Şekil 2 – Buzlanma/kırağı oluşma eğilimi, düşük sıcaklık ve yüksek bağıl nem birleştiğinde belirgin şekilde artar.
3S-WD-MB-H Nasıl Çalışır? Isıtma Kontrol Mantığı
Sensörün içinde, alüminyum gövdenin sıcaklığını sürekli izleyen ayrı bir sıcaklık sensörü var. Gövde soğuyup belirlenen eşiğin altına indiğinde ısıtıcı kendiliğinden çalışıyor ve kanatla yatak bölgesini donma noktasının üstünde tutuyor. Isıtıcının boşuna açık kalmaması için de basit bir histerezis kullanılıyor. İç sıcaklık 10 °C’ye ya da altına düştüğünde ısıtma başlıyor, 20 °C’ye çıkınca kesiliyor. Aradaki bu bant, cihazın sürekli aç-kapa yapmasının önüne geçiyor. Sahada ne olup bittiğini anlamak için cihazın üstündeki LED’e bakmanız yeterli: mavi yanıyorsa ısıtma kapalı, kırmızı yanıyorsa açık.

Şekil 3 – Gerçek ürün üzerinde bileşenler ve çalışma prensibi

Şekil 4 – LED göstergelerinin çalışma mantığı

Şekil 5 – Isıtma kontrol histerezisi
Teknik Veriler (3S-WD-MB-H)
Isıtmalı model, standart sensörün üzerine buzlanmaya karşı ısıtma ekliyor. IEC 61724-1:2021 uyumlu bir performans izleme sensörü olma özelliği ise aynen korunuyor. Temel değerleri aşağıdaki tabloda bir araya getirdik.
Standart Sensöre Göre Ne Kazandırır?
Isıtmalı sensörün kazandırdığı en net şey, kışın da kullanılabilir veri almaya devam etmeniz. Bunun bir bedeli var elbette. Isıtma devredeyken cihaz daha fazla akım çekiyor: iç sıcaklık 10 °C’nin altına indiğinde tüketim 53 mA’den (yaklaşık 1,3 W) 1 A’e (yaklaşık 24 W) çıkıyor. Ancak ısıtıcı yalnızca donma riski olduğunda çalıştığı için, yılın tamamına bakıldığında bu ek yük küçük kalıyor. İki seçeneği aşağıdaki tabloda yan yana koyduk. Grafiklerde de güç farkını ve kış aylarındaki veri kazanımını görebilirsiniz.

Şekil 6 – Isıtma açıkken tüketim 1 A’e çıkar; kapalıyken yalnızca 53 mA

Şekil 7 – Isıtmalı sensör, donma riskinin yoğun olduğu kış aylarında veri kullanılabilirliğini yüksek tutar
Isıtmalı Rüzgâr Yön Sensörü Hangi Durumlarda Gereklidir?
Her saha ısıtmalı modele ihtiyaç duymaz. Ama aşağıdaki koşullardan biri sizin sahanızda da varsa, ısıtmalı modeli ciddi olarak düşünmenizi öneririz:
- Kışın sıcaklığın günlerce 0 °C’nin altında kaldığı, yüksek rakımlı ya da karasal iklimdeki sahalar.
- Sis, çiy ve kırağının sık görüldüğü, nemi yüksek bölgeler.
- Kar ve buzun hareketli parçaları zorladığı dağlık GES’ler ve rüzgâr ölçüm noktaları.
- Fırtına geldiğinde tracker’ların güvenli konuma alınabilmesi için yön verisinin hiç kesilmemesi gereken projeler.
- IEC 61724-1:2021 kapsamında yıl boyunca yüksek veri kullanılabilirliği hedeflenen izleme sistemleri.
Kurulum, Bağlantı ve Bakım
Kullanıcı kılavuzunda yer alan montaj kuralları aslında oldukça nettir. Sensör, çevresindeki herhangi bir engelden, o engelin yüksekliğinin en az 10 katı kadar uzağa yerleştirilmelidir. Yerden yüksekliği yaklaşık 2 metre olmalı; çatı projelerinde bu değer 1 metreye inebilmektedir. Kanadın üzerinde bir N (kuzey) işareti bulunmaktadır. Pusula ile coğrafi kuzeye hizalayarak takılmalıdır. Cihazın tam dik durması da önemlidir. Çünkü eğim toleransı yalnızca ±0,2°’dir.

Şekil 8 – Kurulum Yeri Seçimi
Haberleşme ve güç kablosu her zaman AC/DC güç kablolarından ayrı döşenmelidir. Kablo renklerini kılavuzdan alıp aşağıya ekledik.
Modbus üzerinden yön verisini 0–359,9° aralığında, 0,1° çözünürlükle okuyorsunuz. Aynı hatta birden fazla Modbus cihazı varsa her birine farklı bir adres vermeyi unutmayın. Bakım tarafında yapılacaklar uzun bir liste değil. Bağlantı elemanlarının sıkılığına, kabloların durumuna, muhafazada nem izi olup olmadığına ve gevşemiş bağlantılara belirli aralıklarla göz atmak yeterli. IEC 61724-1:2021 ayrıca izleme sisteminin yılda en az bir kez denetlenmesini istiyor.
Soğuk ve nemli bir sahada rüzgâr yönü verisinin kesintisiz gelip gelmeyeceği, büyük ölçüde hangi sensörü seçtiğinize bağlı. 3S-WD-MB-H, buzun veri kaybına yol açtığı yerlerde kış boyunca güvenilir ölçüm alarak izleme sisteminizin doğru kalmasını sağlıyor. Sahanız için hangi yapılandırmanın uygun olduğundan emin değilseniz SEVEN Sensor Solution ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Isıtmalı rüzgâr yön sensörü ne işe yarar?
İçindeki ısıtıcı sayesinde kanadın ve dönme yatağının donmasını önler. Böylece soğuk ve buzlu havada da rüzgâr yönü doğru ve kesintisiz biçimde ölçülmeye devam eder.
Isıtma ne zaman devreye girer?
İç alüminyum sıcaklığı 10 °C ya da altına indiğinde ısıtma başlar ve LED kırmızı yanar. Sıcaklık 20 °C'ye ulaşınca ısıtma kapanır, LED maviye döner. Aradaki bu fark sayesinde cihaz sık sık açılıp kapanmaz.
Isıtma güç tüketimini ne kadar artırır?
24 VDC beslemede ısıtma kapalıyken yaklaşık 53 mA, açıkken yaklaşık 1 A çeker. Fazladan tüketim yalnızca donma riskinin olduğu zamanlarda ortaya çıkar.
Mevcut izleme sistemiyle uyumlu mu?
Evet. 3S-WD-MB-H, RS-485 hattı üzerinden Modbus RTU ile haberleşir ve SunSpec uyumludur. Bu protokolü destekleyen veri kaydedici ve izleme sistemleriyle birlikte çalışır.
Hangi iklimlerde tercih edilmelidir?
Kışın sıcaklığın uzun süre sıfırın altında seyrettiği, sis, kırağı ve karın sık görüldüğü soğuk ve nemli bölgelerde ısıtmalı modeli öneriyoruz.
Isıtmalı rüzgâr yön sensörünün fiyatı nedir?
Isıtmalı rüzgâr yön sensörünün birim fiyatı 240-440 EUR aralığındadır.